Сопственост на недвижен имот од страна на странски инвеститори во Северна Македонија во 2025 година
Секоја држава на различен начин го регулира стекнувањето сопственост врз недвижен имот. Северна Македонија се наметнува како перспективен пазар за инвестиции во недвижности, нудејќи можности како за странски физички лица, така и за странски компании. Во 2025 година, правната рамка на земјата останува поволна за инвеститорите, особено за инвеститори од земјите членки на Европската Унија, земјите членки на ОЕЦД и државите со кои постојат билатерални договори за реципроцитет.
Согласно Законот за сопственост и други стварни права, странските инвеститори можат да стекнуваат станбени, деловни и индустриски недвижности под речиси исти услови како и домашните физички и правни лица. Оваа отвореност придонесува за зголемен интерес, особено од страна на државјани на земјите членки на ЕУ и ОЕЦД кои сакаат да ги прошират своите инвестициски портфолија во економија во развој.
Сепак, важно е да се напомене дека, иако стекнувањето сопственост врз станбени и деловни недвижности е релативно едноставно, стекнувањето земјоделско земјиште е предмет на ограничувања. Инвеститорите треба да бидат запознаени и со специфичностите на законската регулатива во однос на сопственоста врз земјиштето. Иако странските компании можат да стекнуваат сопственост врз земјиште наменето за деловни активности, земјоделското земјиште и понатаму е предмет на посебни ограничувања, освен доколку не се исполнети определени законски услови.
Процесот на стекнување недвижен имот во Северна Македонија опфаќа неколку фази, вклучително и проверка на правниот статус на имотот и неговото запишување во катастарот на недвижности. За инвеститорите, трансакцијата може да се реализира како купопродажба на имотот (asset deal) или како купопродажба на удели/акции во друштвото сопственик на недвижниот имот (share deal).
Кај asset deal, трансакцијата се реализира директно помеѓу продавачот и купувачот на недвижниот имот. Од друга страна, кај share deal се стекнува сопственоста врз друштвото кое е сопственик на недвижниот имот, заедно со неговите права и обврски кон трети лица.
Стекнувањето на недвижниот имот преку asset deal подлежи на данок на промет на недвижности, кој изнесува од 2% до 4% од пазарната вредност на недвижниот имот. Кај share deal, ваков данок на промет на недвижности не се применува.
По склучувањето на договорот за купопродажба, договорот се доставува до надлежната општина за утврдување и регулирање на обврската за данок на промет на недвижности. По плаќањето на данокот, договорот за купопродажба се солемнизира од страна на нотар, по што нотарот поднесува пријава за запишување на промената на сопственоста во Катастарот на недвижности. По спроведувањето на запишувањето, купувачот се запишува како сопственик на недвижниот имот, со што трансакцијата се смета за завршена.
Транспарентната правна рамка за недвижности и ефикасниот систем на регистрација претставуваат значајни фактори кои придонесуваат за атрактивноста на Северна Македонија како пазар за недвижности. Дополнително, неодамнешните законски измени придонесоа за поедноставување на одредени правни постапки, што го прави пазарот уште поинтересен за инвеститорите кои бараат стабилност и можности за раст.
Секторот на недвижности во Северна Македонија, исто така, бележи забрзан развој, особено во урбаните средини како Скопје, каде што се зголемува развојот на деловни простори и станбени објекти. Со поволна даночна рамка, конкурентни цени на недвижностите и пазар во развој, Северна Македонија продолжува да претставува интересна дестинација за инвестиции.
Заклучно, пазарот на недвижности во Северна Македонија нуди значајни можности за странските инвеститори. Инвеститорите треба да бидат запознаени со специфичностите на законската регулатива во однос на сопственоста и користењето на земјиштето. Иако странските компании можат да стекнуваат сопственост врз земјиште наменето за деловни активности, земјоделското земјиште е предмет на посебни законски ограничувања, освен доколку не се исполнети соодветните услови.
Со својата регулаторна рамка, развојот на урбаните средини и зголемениот интерес од странски инвеститори, Северна Македонија претставува пазар со потенцијал за инвестиции во недвижности. Сепак, потенцијалните инвеститори треба внимателно да ја проверат применливата законска регулатива и да соработуваат со правни советници со цел правилно да ги идентификуваат и надминат потенцијалните правни и регулаторни прашања, особено во однос на специфичните категории на намена на земјиштето.
