Влог и Удел - Што мора да знаете како доколку планирате да отворите фирма?
Dec 3, 2025
4 min read
0
22
Во деловниот свет и корпоративното право, термините „влог“ и „удел“ се користат секојдневно. Иако често се споменуваат заедно и се тесно поврзани, тие претставуваат два различни, но суштински концепти кои го дефинираат односот помеѓу сопственикот и трговското друштво. Разбирањето на нивната разлика е клучно за секој основач, содружник, акционер или инвеститор. Овој текст, базиран на македонското законодавство, има за цел да ги демистифицира овие поими и да ја објасни нивната меѓусебна врска.
Што е Влог?
Влогот е почетната точка, економскиот придонес што едно лице (физичко или правно) го дава на трговското друштво, најчесто при неговото основање или при зголемување на основната главнина. Според Законот за трговските друштва, „влог во друштвото“ се дефинира како пари, ствари, права кои содружникот, односно акционерот му ги отстапува и пренесува на трговското друштво.
Видови влогови:
Паричен влог: Ова е најчестиот облик на влог и претставува износ на пари, изразен во домашна или странска валута, што се уплатува на сметка на друштвото.
Непаричен влог: Овој вид влог може да вклучува ствари (како недвижности, возила, опрема) и права (како патенти, лиценци, побарувања) кои имаат имотна вредност и можат да се проценат во пари. Законот наложува дека вредноста на непаричниот влог мора да биде проценета од овластен проценител, кој изготвува детален извештај за процена. Овој извештај е гаранција дека вредноста на влогот е реално утврдена и соодветствува на уделот или акциите што се стекнуваат за возврат.
Трансформација на заем или побарување во влог: Законот предвидува и можност постоечки заем или побарување да се претвори во влог. Ова значи дека наместо друштвото да враќа долг, доверителот (кој може да биде содружник или трето лице) станува сопс твеник во друштвото преку трансформација на долгот во траен влог. Одличен пример за ова е Законот за претворање на побарувањето на Република Македонија по основ на јавни давачки во траен влог во Тутунски комбинат АД Прилеп, каде што даночните долгови на компанијата кон државата се претвориле во сопственички влог на државата во истата компанија.
Клучна карактеристика на влогот е тоа што, откако ќе се внесе, тој станува имот на друштвото и, по правило, не може да им се врати на содружниците или акционерите додека друштвото постои. Влоговите на сите сопственици заедно ја формираат основната главнина на друштвото.
Што е Удел?
Ако влогот е економскиот придонес, уделот е правната последица од тој придонес. Според Законот за трговските друштва, уделот претставува „севкупност на права и обврски коишто содружникот ги стекнува врз основа на влогот во основната главнина“.
Со други зборови, уделот не е самиот имот што сте го вложиле, туку е пакетот на сопственички права што ги добивате за возврат. Овие права, на пример кај ДОО, типично вклучуваат:
Право на управување: Учество во донесувањето одлуки на собирот на содружници.
Право на учество во распределба на добивката (дивиденда): Добивање на дел од профитот на друштвото, сразмерно на големината на уделот.
Право на информирање: Можност да се биде информиран за работењето на друштвото и да се врши увид во деловните книги и документи.
Право на дел од остатокот при ликвидација или стечај: Доколку друштвото престане да постои и по намирување на сите доверители остане имот, содружникот има право на дел од тој остаток.
Важно е да се напомене дека кај акционерските друштва (АД), уделот е претставен преку акции, кои се хартии од вредност. За разлика од тоа, уделот во ДОО не може да биде претставен во хартија од вредност, иако друштвото може да издаде „потврда за удел“ која служи само како доказ за сопственост, но не е пренослива како акција.
Уделот е пренослив, што значи дека содружникот може да го продаде, подари или пренесе по пат на наследство, согласно условите предвидени во договорот за друштвото и законот.
Врската помеѓу Влог и Удел
Наједноставно кажано, врската е причинско-последична: влогот е причината, а уделот е последицата.
Да го илустрираме ова со аналогија: Замислете дека влогот е цената што ја плаќате за билет за концерт. Уделот е самиот билет. Цената (влогот) ја давате на организаторот (друштвото) и таа станува негов приход. За возврат, добивате билет (удел) кој ви дава одредени права: право да влезете, да го гледате концертот и да уживате во музиката. Вие не го поседувате делот од сцената или озвучувањето, туку го поседувате правото што произлегува од платениот билет. Слично, со вложувањето, вие не поседувате дел од машините или канцелариите на фирмата, туку го поседувате уделот кој ви дава сопственички права.
*
Заклучок
Разграничувањето на концептите влог и удел е од фундаментално значење за разбирање на корпоративната сопственост.
Влогот е економскиот ресурс (пари, имот, права) што се внесува во друштвото и станува негова сопственост, формирајќи ја неговата основна главнина.
Уделот е правниот пакет на права и обврски што сопственикот го добива за возврат на својот влог. Тој е имотно право на содружникот/акционерот и го претставува неговото учество во друштвото.
Правилното разбирање на овие термини не е само академско прашање, туку има директни практични импликации при основање друштво, пренос на сопственост, проценка на вредноста на компанијата и остварување на сопственичките права. Тие се азбуката на корпоративното управување и основата врз која се гради секој успешен деловен потфат.
**
Напомена: Овој текст е подготвен исклучиво за информативни цели и не може да се смета за правен совет или упатство за конкретно постапување. Правните прашања се сложени и секој случај има свои специфики кои мора да се разгледуваат поединечно. Токму поради тоа ви предлагаме да се консултирате со стручно лице- Адвокат кои може да најде уникатно решение за вашето правно прашање.