Надомест на нематеријална штета: Која е улогата на осигурителни компании при сообраќајни незгоди?

Сообраќајните незгоди, за жал, се честа појава. Покрај видливата материјална штета на возилата, тие често оставаат и подлабоки последици кај учесниците – телесни повреди, страв, душевни болки. Овие последици се класифицираат како нематеријална штета, а процесот за добивање на справедлив надомест за нив може да изгледа сложен. Централна улога во овој процес имаат осигурителните компании. Но, која е точно нивната улога и кои се вашите права како оштетено лице?

Што е нематеријална штета?

Пред да навлеземе во улогата на осигурителните компании, важно е да дефинираме што претставува нематеријалната штета. Според Законот за облигационите односи, штетата се дефинира како намалување на нечиј имот (обична штета), спречување на негово зголемување (испуштена корист), но и како повреда на личните права (нематеријална штета).

За повреда на личните права, законот предвидува право на справедлив паричен надоместок. Судот ќе досуди ваков надоместок доколку тежината на повредата и околностите на случајот го оправдуваат тоа. При одлучувањето, судот води сметка за силината и траењето на физичките болки, душевните болки и стравот што биле предизвикани кај оштетеното лице. Ова е правната основа за парично вреднување на страдањето кое сте го претрпеле.

Задолжително осигурување: Правната врска со осигурителни компании

Клучната причина зошто осигурителните компании се вклучени во надоместот на штета лежи во Законот за задолжително осигурување во сообраќајот. Според овој закон, секој сопственик на моторно возило е должен да склучи договор за осигурување од одговорност за штети што со употреба на возилото ќе им ги причини на трети лица. Ова осигурување покрива штети поради смрт, телесна повреда, нарушување на здравјето, како и уништување или оштетување на предмети.

Токму оваа полиса за осигурување од автомобилска одговорност е она што ви овозможува како оштетено лице да се обратите директно до осигурителната компанија на лицето кое ја предизвикало незгодата, наместо да го тужите директно физичкото лице.

Процесот на побарување на надомест на нематеријална штета: Чекор по чекор

Законот прецизно ја дефинира постапката што треба да се следи кога барате надомест на штета.

1. Поднесување на барање директно до осигурителната компанија: Како оштетено лице, имате право да поднесете барање за надомест на штета директно до одговорното друштво за осигурување. Ова право е потврдено и во Законот за облигационите односи, кој наведува дека оштетеното лице може да бара надомест директно од осигурувачот, најмногу до износот на неговата обврска.

2. Обврска на осигурителната компанија: По приемот на вашето барање, осигурителната компанија има законски рок од 60 дена да ви достави или образложена понуда за надоместок на штета или образложен одговор со кој го одбива барањето. Ова значи дека компанијата не може едноставно да го игнорира вашето барање; таа мора да одговори со конкретна понуда или со јасни причини за одбивање.

3. Вашиот одговор на понудата: Доколку добиете понуда, вие имате рок од 30 дена писмено да се изјасните дали ја прифаќате или не.

4. Исплата на надоместокот: Ако ја прифатите понудата, осигурителната компанија е должна да ви го исплати договорениот износ во рок од 14 дена од денот кога го примила вашето писмено известување. Доколку доцни со исплатата, должи и законска казнена камата.

Што ако не сте задоволни од понудата?

Осигурителните компании, во својата проценка, може да понудат износ кој сметате дека не е соодветен на претрпената нематеријална штета. Во таков случај, законот ви дава неколку можности:

• Постапка за посредување (медијација): Доколку не сте задоволни од понудениот надомест, имате право да покренете постапка на посредување, согласно со прописите за медијација.

• Судска постапка: Ако не сте согласни со понудата, со образложениот одговор, или ако компанијата воопшто не одговори во рокот од 60 дена, можете да поднесете тужба пред надлежен суд.

Во судската постапка, товарот на докажување е на ваша страна. Ќе треба да ги изнесете сите факти и да предложите докази врз кои го засновате вашето барање. Ова најчесто вклучува медицинска документација, а клучен доказ е стручниот наод и мислење од вештак (вештачење) кој ќе ја утврди силината и траењето на физичките болки, стравот и душевните болки.

Посебни случаи: Неосигурено или непознато возило

Што се случува ако штетата е предизвикана од возач на неосигурено возило или ако возачот побегнал од местото на незгодата (непознато возило)? И во овие случаи, законот предвидува заштита за оштетените лица преку Националното биро за осигурување и неговиот Гарантен фонд.

• Неосигурено возило: Ако штетата е предизвикана од возач на неосигурено моторно возило, Бирото е одговорно за исплата на надоместок на штетата до висина на минималните суми на осигурување утврдени со закон.

• Непознато возило: Ако штетата е предизвикана од возач на непознато моторно возило, Бирото е одговорно за исплата на надоместок на штета поради смрт, телесна повреда и нарушување на здравјето, исто така до висина на минималните законски суми.

*

Заклучок

Улогата на осигурителните компании во процесот на надомест на нематеријална штета е централна и законски регулирана. Тие се првата и најважна точка на контакт за оштетените лица, со јасно дефинирани обврски и рокови за постапување. Системот на задолжително осигурување од автомобилска одговорност обезбедува механизам преку кој жртвите на сообраќајни незгоди можат да добијат финансиска сатисфакција за претрпеното страдање.

Клучно е да ги познавате вашите права: правото на директно побарување, правото на образложена понуда во законски рок и правото да барате судска заштита доколку сметате дека понудениот надомест не е справедлив. Разбирањето на оваа постапка е првиот чекор кон остварување на вашите права и добивање на соодветен надомест за претрпената нематеријална штета.

**

Напомена: Овој текст е подготвен исклучиво за информативни цели и не може да се смета за правен совет или упатство за конкретно постапување. Правните прашања се сложени и секој случај има свои специфики кои мора да се разгледуваат поединечно. Токму поради тоа ви предлагаме да се консултирате со стручно лице- Адвокат кои може да најде уникатно решение за вашето правно прашање.